ساختارهای جدید سازمان و مدیریت فرایند

مقدمه
تغییرات محیط باعث تغییرات شگرفی درساختار سازمانها شده اند، به طوری که دیگر ساختارهای سنتی جوابگوی تغییراتمحیطی نیستند و بسیاری از سازمانهای بزرگ گذشته به خاطر ناتوانی در تطبیقخود با محیط از بین رفته اند. عامل مهمی که بر سرعت این تغییرات و پیچیدگیمحیط دامن می زند، جهانی شدن است. مقوله جهانی شدن سازمانها را مجبور بهاستفاده از مزایای مناطق مختلف جهان جهت دستیابی به مزیت رقابتی و ماندندر صحنه رقابت کرده است. یکی از رویکردهای جدیدی که به سازمانها در راهرقابت یاری رسانده است‌، رویکرد فرایندگرایی و مدیریت مبتنی بر فراینداست.
فرایند چیزی جز مجموعه ای از وظایف مرتبط به هم و در کناریکدیگر برای خلق نتیجه ای ارزشمند برای مشتری نیست. تعریفی که به ظاهرساده به نظر می رسد اما استفاده از این روش در تمامی امور مدیریت مانندسازماندهی‌، حقوق و دستمزد، برنامه‌ریزی منابع انسانی و... تحولی شگرف درسازمانها ایجاد می کند که متفاوت از روش کنونی سازمانهاست.

 

ساختارهای سنتی
ساختارهای سنتی را معمولاً برسه دسته در نظر می گیرند.ساختارهای بر حسب نوع وظیفه، نوع محصول و منطقهجغرافیایی. البته می توان با کمی اغماض ساختارهای ماتریسی را نیز جزءساختارهای سنتی نامید که اگر چه ساختاری جدیدتر نسبت به سه دسته قبل‌ترخود هستند ولی کم کم این ساختارها نیز به جرگه آنان می پیوندند. تهیهساختار سازمانی برحسب نوع فعالیت و نوع محصول از متداولترین روشهایی استکه مورد استفاده سازمانها قرار می‌گیرند. در ساختار مبتنی بر نوع وظیفه،فعالیتها بر حسب وجوه مشترکی که دارند، معمولاً از پایین به بالاگروه‌بندی می شوند.
به عنوان مثال همه حسابداران در دایره حسابداریمستقر می شوند و معاون رئیس(معاون مالی و اداری) مسئول همه فعالیتهایدایره حسابداری می شود. این ساختار مناسب محیط های با ثبات، دارایتکنولوژی عادی و یکنواخت بوده و بهتر است سازمانهای تک محصولی کوچک تامتوسط با هدف افزایش کارایی درون سازمان آن را به کار ببندند. این نوعساختار موجب صرفه جویی در مقیاس می شود و به سازمان کمک می کند تا بهاهداف تخصصی خود دست یابد. اما نقطه ضعف چنین ساختارهایی نداشتن واکنشسریع به تغییرات محیط، ناهماهنگی افقی، کاهش نوآوری و خلاقیت و تمرکزتصمیم‌گیری است.
اما در ساختارهای مبتنی بر محصول بخشهای مختلفسازمان بر اساس نوع محصول، نوع خدمت، گروهی از محصولات، نوع کار، طرحها یابرنامه های اصلی یا بر حسب مراکز سود سازماندهی می شوند. این نوعساختاربرای محیط های بی ثبات و با ‌اطمینان متوسط تا کم و دارای فناوریپیچیده مناسب است و بهتر است سازمانهای چند محصولی و بسیار بزرگ و غیرمتمرکز از آن استفاده کنند. از نقاط ضعف این نوع ساختار می توان بهاستفاده نشدن از صرفه جویی د ر مقیاس ، ناهماهنگی خطوط تولید مختلف ورعایت نشدن استاندارد در تولید اشاره کرد.
یکی دیگر از گروه بندیها درساختار سازمانی تاکید و توجه به مشتریان و مصرف کنندگان محصول است کهمتداولترین آنها طبقه بندی بر مبنای منطقه جغرافیایی است. به عنوان مثالبخشی از ساختار شرکت کامپیوتری اپل به این صورت است مشتریان را به سه قسمتحوزه اقیانوس آرام، حوزه اروپا و منطقه آمریکا تقسیم بندی کرده‌اند کههریک دارای زیر مجموعه هایی نیز هستند. در این نوع ساختار سازمانها میتوانند خود را با نیازهای هر منطقه سازگار کنند، اما مسئله هماهنگی بینواحدها ممکن است، چالش برانگیز باشد.
سازمانهایی که چندین نوع محصول یاخدمت، تولید یا ارائه می کنند می توانند از نوعی ساختار به نام ساختارماتریسی استفاده کنند. از ویژگیهای منحصر به فرد ساختار ماتریسی این استکه سازمان، به صورت همزمان دارای هر دو ساختار (محصولی و وظیفه ای)می شوداین نوع ساختار برای محیط های با اطمینان پایین که دارای تکنولوژی پیچیدهاند، مناسب بوده و بهتر است در سازمانهای متوسط که محصولات گوناگون تولیدو عرضه می‌کنند، استفاده شود. این نوع ساختار ممکن است نوعی سردرگمی واستیصال در بین کارمندان که دارای دو رئیس هستند به وجود آورد و نیاز استتا جلسات زیادی تشکیل شود تا تعارضات به وجود آمده بین کارکنان رفع شود.

 

1-سازمانهای شبکه‌ای
تلاش سازمانهای شبکه ایبر پیشگیری از مشکلات و خلاقیت در مزیتهای رقابتی بازار، متمرکز است. ساختارهای شبکه ای حداقل شامل سه شکل مختلف است.
1-داخلی؛
2-باثبات؛
3-پویا.
شبکهداخلی: برای دستیابی به منابع بازار و کار آفرینی و خلاقیت بدون استفادهاز منابع خارج از سازمان طراحی می شود و مدیران این ساختارها در جهت تنظیمقیمت و نوآوری و خلاقیت تشویق می‌شوند. شبکه های داخلی به وسیله جنرالموتورز از دهه 1980 به کار گرفته شده اند.
شبکه باثبات: انعطاف پذیریرا در زنجیره ارزشی یک شرکت یا سازمان بالا می برد و در این گونه ساختارهاو شبکه ها داراییها معمولاً متعلق به بیش از یک شرکت است، اما به یک کسب وکار خاص تخصیص می یابند. اغلب یک گروه از فروشندگان و عرضه کنندگان در

/ 0 نظر / 76 بازدید