استرس

استرس،دلایل و تاثیر آن بر عملکرد کارکنان سازماناسترسیا فشار عصبی از مسایل بسیار حاد در سازمان‌های امروزی می‌باشد که سلامتجسمی و روانی نیروی کار را به خطرانداخته و هزینه سنگینی را به سازمان‌هاوارد ساخته است، فشار عصبی در ساز مان همچون آفتی فعالیت ها را تحلیل دادهو از بین می برد .گروهی از صاحب‌نظران رفتار سازمانی، استرس ناشی از شغلرا بیماری شایع قرن نامگذاری کرده‌اند شاید هم به راستی دوران ما عصراسترس‌ها است که در آن انسان بیش از هر زمان دیگر در معرض عوامل استرس زاقرار گرفته و مسایل و مشکلات زیادی از هر سو او را احاطه کرده است. باتوجه به ضرورت پرداختن به این موضوع در این مقاله نگارنده سعی کرده است بهپدیده استرس شغلی، دلایل و اثرات آن در عملکرد کارکنان و راهکارهای عملیکاهش استرس در محیط کارپرداخته و به کارکنان در بکارگیری راهکارهای عملیدر جهت افزایش قدرت تحمل و فشارپذیری فردی و سازمانی یاری رساند، تا ازاین طریق در راستای سالم سازی محیط کار و ارتقای بهداشت روانی سازمان خودحرکت کنند و انرژیهایی که ناخواسته صرف تنشهای سازمانی می گردد در جهتارتقای کمیت و کیفیت و تحقق مسئولیتهای اجتماعی آن سازمان به کار گرفتهشود.

استرس شغلی، دلایل وآثار آن بر عملکرد کارکنان در سازمانها

در دهه اخیر مو ضوع استرس و آثار آن در سازمان یکی از مبا حث اصلی مدیریت رفتار سازمانی را به خود اختصاص داده اسـت و فشار عصبی در ساز مانهمچون آفتی فعالیت ها را تحلیل داده و از بین می برد . توجه به محـیط هـایشـغلی و شـرایط کـار کارکنان امری است که موجب بالا بردن کیفیت کار ، حفظسلامت وبهداشت کارکنان وجهت بهره جویی بیـشتر وبهتـر از طـول مدت سنواتکاری مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به تاثیر استرس شغلی بر زندگی وکارکارکنان، دست اندر کاران این گونه سیـستم ها باید عوامل مرتبط با رضایتمندی را یافته وجهت پیشرفت وارتقای سطح کارایی کارکنان مورد توجه قراردهند .

استرس (STRESS) چیست؟
استرس به مجموعه واکنشهای عمومی انسان نسبت به عوامل ناسازگار و پیش بینی نشده داخلی و خارجی اطلاق می گردد.

فشار روانی (STRESS) تجربه ای است همگانی و عمومی که هرکس به کرات آنرا در زندگی خود احساس کرده است، برخلاف تصور، فشار روانی همیشه شاملحوادث ناخوشاینــد نیست بلکه می تواند محصول موفقیتهای خوشایند و مطلوبنیز باشد که سازگاری مجددی را در فرد مطالبه می کند. به عبارت دیگر شایدنکته اصلی در موقعیتهای تنش زا نیاز به انطباق و سازگاری مجددی است کهبرای فرد ضرورت پیدا می کند.
فشارروانی نتیجه یک تعامل بین منابع مختلف فشار و فرد است. تمامی افراد یکموقعیت واحد را استرس زا تصور نمی کنند و اختلافات فردی آنان ازنظر شخصیتیو تجارب زندگی، پاسخ آنان را به فشار روانی تحت الشعاع خود قرار می دهد.

استرس شغلی (Job Stress) چیست؟

بکارگیری فرد درکاری که با توانایی‌ها و اطلاعات او همخوانی ندارد و یاتغییر در فعالیت‌کاری او می‌تواند باعث ایجاد استرس در فرد شود. بطورکلیاسترس شغلی نوعی استرس است که با محیط کاری یا عوامل مرتبط با محیط کاریفرد ارتباط دارد. تغییر در فعالیت های کاری همچون فن آوری جدید یا تغییراهداف، ممکن است باعث ایجاد استرس شود استرس سازمانی را می توان با مقیاسکارگریزی و کیفیت کار اندازه گیری کرد.

دلایل استرس کاری
در محیط کاری، موقعیت های زیادی هستند که موجب استرس فرد می شوند. موقعیتهایی همچون فقدان تامین شغل، حاکمیت روابط بر ضوابط ، بوروکراسیسردرگم، فقدان مکانیسم های کنترل و ارزشیابی، شیفت های کار، ساعت کارزیاد، فناوری جدید، حقوق کم و سبک مدیریت باعث ایجاد استرس در محیط کارمیگردند.
برخی دیگر از عوامل استرس زا عبارتند از:

  1. حمایت نکردن مسئولین از کارکنان خود
  2. نبود مشاوره و ارتباطات
  3. دخالت های زیادی در مسایل شخصی، اجتماعی و زندگی خانوادگی
  4. حجم زیاد کارها یا بیش از اندازه کم بودن کار
  5. فشار بیش از حد ناشی از غیرواقعی بودن مهلت انجام کارها
  6. انجام کارهایی که بسیار مشکل اند و یا لزوم چندانی به انجام آنها نیست
  7. نداشتن مهارت کافی در نحوه انجام کار
  8. شرایط نامطلوب کاری
  9. داشتن شغلی که متناسب با شاغل نباشد
  10. نداشتن امنیت شغلی و ترس از بیکار شدن

اثرات استرس در محیط کار
استرس روی سازمان ها و افراد موجود در آن تأثیر می گذارد. تأثیر استرسسازمانی با افزایش میزان کارگریزی ، تعویض زود هنگام کارکنان ، ارتباطنامناسب با ارباب رجوع ، کاهش میزان امنیت شغلی، عدم سلامت محیط کار ،کنترل ضعیف کیفیت محصولات و .... ارتباط دارد. به بیان دیگر هرچه میزاناسترس سازمانی بالاتر باشد، عوامل ذکر شده از فراوانی بیشتری برخوردارند.
استرس باعث فشارهای روانی بسیاری بر روی فرد می‌شود که این فشارها بهشکل‌های مختلف در رفتار فرد در محیط کاری خود را نشان می‌دهد برخی از اینرفتارها عبارتند از :

  • زود رنجی یا پرخاشگری در برخورد با همکاران و مراجعین
  • بی‌تفاوتی و بی‌علاقگی به آراستگی ظاهر خود و دیگران
  • کاهش خلاقیت و فقدان اعتماد به نفس
  • بی‌تفاوتی نسبت به کار و افزایش اشتباهات
  • عدم‌توانایی تمرکز برروی کار و ناتوانی در تصمیم‌گیری
  • خستگی مفرط، ناراحتی و احساس گناه
  • ناتوانی در تحمل اطرافیان و تمایل به انزوا

همه این عوامل در نهایت منجر به کاهش بهره‌وری و افزایش ضایعات می‌شودو از طرف دیگر این افراد بعلت ناتوانی در کنترل احساسات ، ناتوانی درتصمیم‌گیری صحیح و دیگر موارد ذکر شده استعداد فوق‌العاده در ایجاد حادثهبرای خود و دیگران پیدا می‌کنند .

راههای مقابله بااسترس
برای مقابله بااسترس ابتدا بایستی عوامل و زمینه های استرس زا شناسایی تاراه کارهای متناسب باآنها به کار گرفته وعوامل استرس زا تعدیل شوند.استرسدرسازمان اثرات نامطلوبی بر کمیت و کیفیت کار کارکنان برجای می گذارد وعوامل و ریشه های استرس سازمانها تنها در سازمان نیست بلکه عوامل استرسزای برون سازمانی مختلفی وجود دارند که شخص را با تنش و استرس روبرو میسازد. به این ترتیب فرد با استرس وارد سازمان شده و از طرف دیگر عواملسازمانی استرس فرد را افزایش می دهد.
برخی از راههای کاهش استرس در محیط کار به شرح زیر است:
۱- اطلاعات و منابع موردنیاز جهت انجام درست کارها را فراهم آورید.
2-
در یک زمان فقط یک کار را انجام دهید تا فشارهای وارد بر خود را کاهش دهید.
3-
یک راه ارتباطی برای تقابل اجتماعی بین دیگرکارکنان و مدیران ایجاد کنید.
4-
پیشنهادهای دیگران در کمک به خود را بپذیرید.
5-
توانایی های خود را بشناسید و بیش از حد از خود انتظار نداشته باشید.
6-
محیط فیزیکی مناسب فراهم آورید و از موقعیت های پر استرس دوری کنید.
7-
کارهایی را انجام دهید که برایتان لذت بخش و شادی آفرینند.
8-
سعی کنید اوقات خود را با کسانی بگذرانید که مصاحبت با آنها برایتان لذت بخش باشد و نه با کسانی که انتقاد کننده و خرده گیرند.
9-
آرام نفس بکشید، به طوری که قسمت پائینی شش های خود را به تحرک وادارید.
10-
تکنیک های آرامش بخش را به کار برید.
11-
یک واکنش نسبت به استرس، خشمگین شدن است. درباره نحوه غلبه بر خشم خود بیشتر بیاموزید.

نتیجه گیری
پدیده استرس یا فشار عصبی از مسایل بسیار حاد در سازمان‌های امروزیمی‌باشد که سلامت جسمی و روانی نیروی کار را به خطرانداخته و هزینه سنگینیرا به سازمان‌ها وارد ساخته است، گروهی از صاحب‌نظران رفتار سازمانی،استرس ناشی از شغل را بیماری شایع قرن نامگذاری کرده‌اند شاید هم به راستیدوران ما عصر استرس‌ها است که در آن انسان بیش از هر زمان دیگر در معرضعوامل استرس زا قرار گرفته و مسایل و مشکلات زیادی از هر سو او را احاطهکرده است
کارکنان ساعات زیادی را در محیط کار سپری می کنند. نارضایتی شغلی و در پیآن استرس ظرف چند سال فرد شاغل را بیمار می کند. برای همین کارشناسان بهمدیران پیشنهاد می کنند به استرس در محیط کار اهمیت زیادی بدهند. آنها میتوانند افراد دارای استرس را شناسایی کنند و به آنها آموزش دهند. همچنینمی توانند در عملی پیشگیرانه عوامل استرس زا را از محیط کار حذف کنند. آیاترجیح می دهیم کارکنانی شاداب و سالم و راضی داشته باشیم یا کارمندانی کهپراز استرس و دچار بیماری های قلبی و فشارخون و غیره هستند؟

باتوجه به مطالب گفته شده در مورد استرس، دلایل و اثرات استرس و راههایمقابله با استرس ، مدیران و کارکنان در سازمانهای مختلف می توانند با بهکارگیری راهکارهای عملی در جهتافزایش قدرت تحمل و فشارپذیری فردی وسازمانی خود گام برداشته واز این بابت در راستای سالم سازی محیط و ارتقایبهداشت روانی سازمان حرکت کنند تا انرژیهایی که ناخواسته صرف تنشهایسازمانی می گردد در جهت ارتقای کمیت و کیفیت و تحقق مسئولیتهای اجتماعیسازمان به کار گرفته شود.

منابع و مآخذ
1- امین ا... علوی، فشارهای عصبی و روانی درسازمـــان (استـرس)، مجله مدیریت دولتی شماره 20، بهار 1372، ص 34 و ص 35
2- ماهنامه علمی و آموزشی در زمینه مدیریت – تدبیر شماره 138
3- کتاب مدیریت استرس - نویسنده جرارد هارگریور – مترجم مرتضی مقدمی پور
4- کتاب رفع استرس در محل کار – نویسنده مرتضی کارزی
http://www.ravanshenasi.mihanblog. com -5
6- http//:www.stress-anxiety-depression.org
http//:www.sanatekhodro.com -7

/ 0 نظر / 29 بازدید